خوراک چپ
رنسانسی دیگر پیش روی جهان است…
یک لحظه تخیل پیش تاریخی!
نوشته شده توسط سیاوش شهابی در سه‌شنبه 26 ژوئن 2012

“غار کرفتو یکی از زیباترین غارهای باستانی ایران و قدیمیترین سکونت گاه بشر در ایران”

.
هنر پیش تاریخی، با زندگی شکارچیان و چوپان هایی که آن را خلق کردند، در ارتباط مستقیم است. هنری است طبیعی، که بیش از همه چیز می توان آن را هنر فضای باز به حساب آورد. میلیون ها جایگاه هنر صخره ای در سراسر جهان شاهدی بر خلاقیت بشر در دورانی است که بیش از ۱۰ هزاره به اعماق ماقبل تاریخ باز می گردد. این هنر شامل حکاکیها و در مقیاس کوچکتر (احتمالا به دلیل از بین رفتن سریعتر) طراحی ها و نقاشیهایی است که بر سطوح مختلف بسته به منطقه و در تطابق با ویژگی زمین شناسی شان، قرار دارند. این سطوح می توانند تخته سنگهای منفرد یا مناطق صخره ای (منطقه پوشیده از تخته سنگها)، صخره های تخت یا سطوح سلیکاتی سرخ رنگ، قسمتهای برآمده کوهها یا دیوارهای پناهگاههای صخره ای باشند. در مقایسه با این فراوانی هنر صخره ای در جایگاههای فضای باز، نمونه های داخل غارها بسیار اندک هستند.

در این مورد، غار کرفتو در استان کردستان و غار میرملاس در استان لرستان نمونه های بسیار برجسته از هنر پیش از تاریخ در ایران هستند که اولی، عنوان نخستین سکونتگاه بشر در حوزه جغرافیایی ایران را نیز یدک می کشد. غار که از هنر مندی انسان و طبیعت برای خودنمایی استفاده می کند، دارای طبقاتی است که برای سکونت انسان در دل صخره تراشیده شده است و موجب پدید آمدن سه طبقه مسکونی به همراه دالانها و اتاقهایی شده است که به مرور زمان چند اتاق و  ظاهرا طبقه از بین رفته اند. بر روی این دالانها و اتاقها نقشهای فراوانی از انسانهای بالدار، اسب و سوار، دست، گوزن، بز کوهی و نمادهای باستانی به چشم می خورد.

غار کرفتو در طی دورانهای مختلفی مورد سکونت بشر بوده است. از دوران پیش از تاریخ که وجود نقشهای گوزن آن را تایید می کند تا دوران اشکانی و ساسانی و بعد از اسلام. معبد واقع در طبقه سوم مهمترین قسمت مسکونی غار است که در عصر سلوکیان بوجود آمده است. کتیبه سر در این معبد آن را با نام معبد هراکلیوس معرفی می کند. وجود محراب مغولی در طبقه دوم غار تاییدی بر زندگی در دوران مغولان و وجود ظروف سفالین دوره های ایلخانی و سلجوقی موید زندگی انسان در این دورانها در این غار است.

در جنوب غار کرفتو غاری کوچک با نام کانی میکائیل وجود دارد که در زبان محلی با نام کونه کم تیاره مشهور است. بعد از بررسیهای باستان شناسی که در این غار صورت گرفت، کشف اولین جوانه های گیاهی غیر وحشی در این غار، آن را به عنوان قدیمیترین سکونت گاه بشر در ایران معرفی کرد. (متاسفانه منبع اینترنتی مناسبی برای مطالعه بیشتر در دسترس نیست. امیدوارم در فرصتی مناسب بتوانم مطالب منتشر شده در نشریات باستان شناسی را مجددا تایپ و منتشر کنم.)

غار کرفتو طبق تقسیمات کشوری در ۷۶ کیلومتری شمال شرق شهرستان دیواندره در استان کردستان قرار دارد. طی چند هفته گذشته این شانس را بدست آوردم تا بعد از ۸ سال مجددا از غار کرفتو بازدید کنم و تصاویری از نقاشیهای زیبای این غار تهیه کنم. البته بخاطر استفاده از یک دوربین معمولی، تصاویر خیلی خوب نیستند اما گویا هستند.

متاسفانه غار کرفتو به دلیل بی توجهی و سهل انگاری بسیاری از بازدید کنندگان به شدت مورد تخریب قرار گرفته است. نوشتن یادگاری با اسپریهای رنگی بر روی دیوارهای غار زیبایی اش را از بن برده و بخصوص وجود این رنگها بر روی نقوش، باعث شده عملا بررسی بسیاری از نقوش غار کرفتو امکان پذیر نباشد.

ویژگی هنر پیش تاریخی غارها به این دلیل است که دقیقا در محل سکونت ایجاد شده اند. تماشای هنر انسان پیش تاریخی در جایی که زندگی می کرد، در همان دالانها و اتاقها بسیار شگفت انگیز است و تخیل قوی می تواند آدمی را به دنیایی زیبا و خیره کننده ببرد. در ادامه تصاویری از غار کرفتو و هنر پیش تاریخی آن می بینید.

.

+ بعد از انتشار: تصمیم گرفتم وبلاگ دیگری برای عکسهایم آماده کنم تا هم تصاویر در اندازه ای بزرگتر منتشر شود و هم برچسب کپی رایت نیز بر روی عکسها قرار گیرد. (تا کنون بارها از عکسها و ویدیوهایم در سایتها و تلویزیونهای مختلف استفاده شده اما هیچ اشاره ای به منبع آنها نشده) تا چند روز دیگر این کار انجام می دهم و همه عکسها را منتشر می دهم.